Aukaverkanir langtímaatvinnuleysis eru vel þekktar og slæmar. Stöðugar fjárhagsáhyggjur og félagsleg einangrun eykur líkur á varanlegri örorku. Vímuefnaneysla, þunglyndi og heimilisofbeldi eru einnig þekktar aukaverkanir. Það er skylda ríkisstjórnarinnar að bregðast við. Úrræðalaus verður hún að víkja strax!
Það liggur á framkvæmdum og viðhaldi á vegum út um allt land og ég er sammála því að flýta nauðsynlegum framkvæmdum og setja einnig aukið fjármagn til almenningssamgangna. Það getur hins vegar aldrei gengið að segja við fólk á ákveðnum svæðum eins og stjórnarflokkarnir segja við Sunnlendinga þessa dagana: „Ef þið viljið vegabætur og aukið umferðaröryggi þá verið þið að opna veskið og greiða vegaskatta.“ Eða þetta sem stjórnarþingmenn hafa líka sagt: „Ef þið viljið ekki vegaskatta þá þarf að skera niður í heilbrigðiskerfinu fyrir samgöngubótum....
Auðlindir þjóðarinnar eiga ekki að vera á höndum fárra. Það gengur gegn almannahagsmunum ef eftirliti með nýtingu auðlindarinnar er ábótavant og enn fremur ef fáum aðilum er gert kleift að fara með stærsta hluta fiskveiðiauðlindarinnar. Mikil efnahagsleg og siðferðileg áhætta er í því fólgin því þar með geta ítök fárra orðið mikil í íslensku þjóðlífi, svo mikil að þeir verða í aðstöðu til að klollvarpa efnahag landsins, byggðaþróun og stýra gjörðum ráðherra.
Nú á lokadögum þingsins ætlar ríkisstjórnin að keyra í gegn frumvarp sem mun veikja Samkeppniseftirlitið. Nærtækara væri að styrkja Samkeppniseftirlitið í því efnahagsástandi sem ríkir eftir COVID-19. Auk þess er íslenskt viðskiptalíf lítið og einangrað, í samanburði við alþjóðleg markaðssvæði og gríðarlegt hagsmunamál fyrir neytendur að hér sé heilbrigt samkeppnisumhverfi.
Þessir óvenjulegu tímar hafa sent okkur skýr skilaboð. Heilbrigðiskerfið okkar verður að vera fyrir alla, í fremstu röð og standast álag á öllum tímum. Við verðum að renna fleiri stoðum undir atvinnulífið. Og það þarf að jafna leikinn og útrýma fátækt.
Við þurfum nýja Þjóðhagsstofnun. Það er brýnt að í landinu sé stofnun sem treysta má með nokkurri vissu að dragi ekki taum ákveðinna hagsmunaafla í þjóðfélaginu heldur hafi þjóðarhagsmuni að leiðarljósi.
Á þessum alvarlegu óvissutímum, þegar bregðast þarf snöggt við bráðavanda er hollt að gefa sér tíma til að líta upp og horfa til framtíðar. Líta upp og koma auga á tækifærin sem bíða og lausnir sem færa þau nær okkur. Eitt er þó eitt víst: Það verður að renna fleiri stoðum undir atvinnulífið. Ferðaþjónustan verður áfram í stóru hlutverki en fleira þarf að koma til. Nýsköpun er þar lykilhugtak.
„Bölvun auðlindanna“ er þekkt hugtak í hagfræði. Spilling er böl sem getur oft verið fylgifiskur skjótfengins gróða sem miklar náttúruauðlindir geta skapað. Ísland býr yfir ríkulegum sjávarauðlindum og þessi bölvun vofir yfir okkur líkt og Namibíu.
Ákvarðanir um lausnir eru pólitískar. Við jafnaðarmenn viljum að stuðningur við velferðarkerfið verði hluti aðgerða stjórnvalda ásamt því að vinna með fyrirtækjum gegn frekara atvinnuleysi. Við höfum lagt til að atvinnuleysisbætur, sem nú eru langt undir lágmarkslaunum, verði hækkaðar. Enginn getur framfleytt sér og börnum sínum á svo lágum mánaðargreiðslum. Vonandi snýst ríkisstjórninni hugur og tekur undir með okkur. Sjálfstæðismenn tala fyrir sölu Keflavíkurflugvallar. Við munum vinna kröftuglega gegn þeirri hugmynd. Keflavíkurflugvöllur er...
Það er nauðsynlegt að koma fyrirtækjum í vanda til aðstoðar. Það er ríkisstjórnin líka tilbúin til að gera. En hún vill ekki samþykkja tillögu okkar í Samfylkingunni um að hækka atvinnuleysisbætur sem eru langt undir lágmarkslaunum. Vill ekki koma fólki sem misst hefur vinnuna til aðstoðar þegar aðstæður á vinnumarkaði hafa aldrei verið verri.